Polecamy książkę

zmierzch tudorow

Sephora Trend Report

sephora

Kalendarium

January 2019
Mo Tu We Th Fr Sa Su
31 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31 1 2 3

Najciekawsze w Polsce pomniki przyrody nieożywionej

Pomnikami przyrody są pojedyncze twory przyrody ożywionej i nieożywionej lub ich skupienia o szczególnej wartości przyrodniczej, naukowej, kulturowej, historycznej lub krajobrazowej oraz odznaczające się indywidualnymi cechami, wyróżniającymi je wśród innych tworów, okazałych rozmiarów drzewa, krzewy gatunków rodzimych lub obcych, źródła, wodospady, wywierzyska, skałki, jary, głazy narzutowe oraz jaskinie.  
Do do pomników przyrody nieożywionej należą: największe głazy narzutowe, tzw. eratyki oraz interesujące formy powierzchni ziemi np. - źródła, wodospady, jary, skałki, wywierzyska, przełomy rzeczne, jaskinie, odkrywki itp.

Najciekawsze w Polsce pomniki przyrody nieożywionej


Flins

Głaz narzutowy położony przy północnej granicy gminy Szprotawa, w pobliżu wsi Długie. Jest jednym z największych reliktów tego typu w okolicy. Do 1945 wpisany oficjalnie jako pomnik przyrody i ukazywany na mapach z tego okresu.

 

Nazwa, nadana współcześnie przez miłośników Ziemi Szprotawskiej, nawiązuje do imienia boga Flinsa, który rzekomo miał być czczony na tym obszarze i nie ma tradycji lokalnej, przedwojennej.

 
 

Królewski Głaz (zwany także Kamieniem Królewskim)

 

 

Głaz narzutowy z szaro-różowego granitu, znany dzięki legendom z nim związanym oraz swych dużych rozmiarów - wysokość ok. 3,5 metra, obwód ok. 20 metrów. Dawniej rozmiary głazu były trzykrotnie większe, jednak w XIX wieku intensywnie pozyskiwano z niego materiał budowlany. Głaz znajduje się w wodach Zalewu Kamieńskiego, niedaleko północnego brzegu Wyspy Chrząszczewskiej. Kamień został przyniesiony do Polski ze wschodniej Szwecji przez lądolód. Szarą barwę głaz zawdzięcza kwarcowi, a różową skaleniom i plagioklazom. Od 1959 roku Królewski Głaz jest chroniony jako pomnik przyrody nieożywionej.

Według legendy, po opanowaniu Pomorza w 1121 roku, Bolesław Krzywousty przyjmował defiladę żeglarzy stojąc właśnie na Królewskim Głazie. Od kamienia pochodzi także prawdopodobnie nazwa pobliskiej miejscowości, Kamienia Pomorskiego.

 

Inne legendy dotyczą samego powstania kamienia - według jednej z nich, gdy ogromna ropucha siała spustoszenie w wodach zalewu, bóg Trygław po wysłuchaniu modlitw spuścił na nią piorun zamieniając ją w kamień. Druga legenda wyjaśniająca pochodzenie głazu mówi o czarcie wygnanym z pobliskiego grodu, który obiecał znaleźć pewnemu olbrzymowi partnerkę, jeśli ten zniszczy ów gród. Podejrzliwy olbrzym chciał jednak najpierw zobaczyć partnerkę. Faktycznie, z wody wyłoniła się idealna kandydatka, jednak w momencie gdy zapiał kur, okazało się że w wodach zalewu zamiast partnerki dla olbrzyma stoi podstępny czart. Zdenerwowany olbrzym cisnął w niego ogromnym głazem. Ten chcąc uciec zamienił się w żabę, jednak nie zdążył i kamień przygniótł go, i więzi do dziś.

 
 

Głazy narzutowe na Warmii i Mazurach

 

Głazy narzutowe na Warmię i Mazury dotarły ze Skandynawii w okresie zlodowaceń. W okresie ostatniego tysiąca lat znaczną część trwałego materiału, jakim jest kamień wykorzystana została do wznoszenia budowli obronnych, sakralnych, mieszkalnych oraz dróg. Wiele kamieni ubyło w XX w. W czasie II wojny światowej na skalę przemysłową pozyskiwano kamienie w miejscowości Błaskowizna nad jeziorem Hańcza. Wytwarzane z nich kruszywo służyło do budowy bunkrów w Wilczym Szańcu.

 

W przeszłości Prusowie największe kamienie traktowali jako obiekty kultu lub wykorzystywali jako ołtarze ofiarne. Taki pruski ołarz ofiarny stanowi fundament ołtarza w kościele ewangelickim w Olsztynie.

 

Obecnie pojedyncze głazy objęte są ochroną konserwatorską i stanowią pomniki przyrody. Największy z głazów o nazwie "Diabelski Kamień" (obwód 28 m) znajduje się w Bisztynku. Głaz ten nie stanowi monolitu. W grupie kilkudziesięciu głazów - pomników przyrody na terenie województwa warmińsko-mazurskiego jest "Tatarski Kamień" leżący przy osadzie Tatary koło Nidzicy. Kamień jest szaroróżowym granitognejsem o obwodzie 19 m i wysokości 2,1 m. Nie mniejszy kamień znajduje się w pobliżu wsi Wilkowo koło Kętrzyna. Kamień ten ma 19 m obwodu i 3 m wysokości.

 

Dla ochrony większych skupisk kamieni utworzono rezerwaty przyrody. Największy taki rezerwat "Głazowisko" Fuledzki Róg (półwysep wcinający się w jezioro Mamry między Jeziorem Dobskim, a jeziorem Kisajno) im. prof. Stanisława Małkowskiego liczy kilka tysięcy głazów.

 
 

Kamień Diabelski na Jaworzynie Krynickiej

 

Kamień Diabelski leży w pobliżu szczytu Jaworzyna Krynicka, w Beskidzie Sądeckim, w pobliżu Krynicy-Zdroju, najwyższego szczytu w Paśmie Jaworzyny.

 

Skała jest piaskowcem i ma pochodzenie osadowe. Ma kształt dużego pięciometrowego grzyba. Jego forma została ukształtowana przez działania erozyjne.

Pochodzenie kamienia wśród ludności miejscowej owiane jest dwoma legendami.

Pierwsza z nich mówi o diable przelatującym nad Pasmem Jaworzyny Krynickiej, który z powodu zmęczenia upuścił kamień, a ten wylądował tam gdzie jest widoczny do dzisiaj.

Druga legenda ma formę bardziej rozbudowaną.Dawno temu rycerz z Muszyny zakochał się w krynickiej pasterce. Ojciec rycerza nie chciał zgodzić się na małżeństwo, bo dziewczyna była biedna. Kiedy król wezwał na wyprawę wojenną, wysłał na nią syna, myśląc, że zapomni o ubogiej ukochanej. Gdy po wyprawie rycerz wracał w rodzinne strony, na Górze Parkowej w Krynicy napadli go zbójcy. Jęki rannego usłyszała pasterka, pasąca w pobliżu owce. Zobaczywszy ukochanego, uklękła i zaczęła modlić się do Matki Boskiej, prosząc o jego uzdrowienie. Wielkie było jej zdziwienie, gdy zobaczyła wypływające tuż obok źródełko. Obmyła nim rany rycerza i ten wnet ozdrowiał, a ojciec zgodził się na małżeństwo syna z biedną pasterką. Kiedy diabły usłyszały o istnieniu w Krynicy cudownego źródełka z życiodajną wodą, postanowiły je zniszczyć. Jeden z nich podniósł z Tatr potężny kamień, by go na nie zrzucić. Ale pod szczytem Jaworzyny zapiał kur - diabeł przestraszył się i upuścił kamień. Leży tam do dziś.

 
 

Diabli Kamień

 

Grupa skał stanowiących pomnik przyrody znajdująca się na skraju Magurskiego Parku Narodowego (woj. podkarpackie), na zboczu Góry Kosma. Obiekt zlokalizowany jest przy wiosce Folusz (pow. jasielski, gm. Dębowiec) i prowadzi do niego czarny szlak ok. 25-50 min. drogi wzdłuż potoku Kłopotnica. Diabli Kamień to w rzeczywistości dosyć liczna grupa dużych głazów z gruboziarnistego piaskowca, z których najwyższy wybija się na ponad 10 metrów. Bloki skalne są bardzo oryginalnie ukształtowane, a do tego poprzedzielane licznymi szczelinami. Całość zatopiona jest w głębokim lesie pełnym różnorakich porostów, mchów i dziwnie powykręcanych korzeni.

 

Z Diablim Kamieniem związana jest lokalna legenda.

 

Dawno, dawno temu, gdy w okolicy Folusza nie było żadnej świątyni głęboko wierzący ludzie bardzo cierpieli z tego powodu. Cieszyły się za to diabły, bo nie było słychać dzwonów, na dźwięk których bardzo bolały je brzuchy i musiały uciekać z powrotem do piekła. Diabły rozzuchwaliły się do tego stopnia, że ciągle kusiły ludzi do złego, tak, że ci bali się z domu wychodzić. Ludzie wreszcie postanowili sprzeciwić się złu i szybko zapadła decyzja o tym, że wybudują kościół w niedalekim Cieklinie, a na jego dzwonnicy osadzą dzwony wytopione z czystego srebra. Wszyscy zabrali się do pracy. Chłopi ścieli drzewa i zebrali najodpowiedniejsze kamienie z okolicznych potoków, zaopatrzyli się też w piach i wapno. Bardzo szybko wybudowano świątynię, a dzwony do niej zamówiono w Przemyślu. Były tak ogromne i ciężkie, że do ich przewiezienia potrzeba było aż ośmiu par koni. Mieszkańcy osadzili dzwony na wieży kościoła i czekali tylko na przyjazd biskupa, który miał całość poświęcić.

 

Diabły się zbuntowały, bo ich los rysował się w ciemnych barwach. Poszły więc do najstarszego po poradę, a ten poskrobał się po głowie i poradził tak: 'Niech najsilniejszy z diabłów wejdzie na wysoką górę z ciężkim kamieniem i ciśnie głazem w kościół. Rozwali go i będzie po problemie.' Aby tak magiczna sztuka się udała diabeł musi to zrobić zanim o poranku kur zapieje, bo potem straci swą diabelską moc.

 

Diabły wybrały więc spośród siebie najsilniejszego, który chwycił ciężki kamień i ruszył przed siebie. Męczył się strasznie, bo kamień ciężki, a droga pod górę. Sapał, dyszał, ale kamienia nie upuścił. A gdy przechodził koło Folusza spostrzegł go pewien szewc. Od razu zauważył, że szykuje się coś niedobrego. A, że znał zwyczaje diabłów i wiedział, że nie są odporne na pjanie kogutów, bo dnia nie lubią tylko noc, to pobiegł jak najszybciej do kurnika. Dźgnął szydłem największego koguta jakiego znalazł, a ten zapiał wniebogłosy. Diabeł na raz stracił są moc, kamień mu wypadł i potoczył się do Foluskiego lasu. Niedługo później biskup poświęcił kościół i diabły na dobre musiały wyprowadzić się z tej okolicy. Pozostał po nim tylko ogromny kamień na którym ponoć można jeszcze odnaleźć ślady pazurów najsilniejszego z nich, który uległ mądremu szewcowi.

 
 

Ostry Kamień, zwany też Kapucynem

 

 

Ostaniec wierzchowinowy w najwyższych partiach Wyżyny Olkuskiej w miejscowości Jerzmanowice. Znajduje się w odległości ok. 900 m na południe od drogi krajowej nr 74. Zbudowany jest z wapieni górnej jury i posiada charakterystyczny, ostro zakończony wierzchołek. Wznosi się na wysokość nieco ponad 500 m n.p.m. i udostępniony jest do wspinaczki skałkowej. Tuż obok niego, w kierunku na południe znajduje się drugi ostaniec będący najwyższym wzniesieniem Wyżyny Olkuskiej – Skała Grodzisko (512,8 m n.p.m.).

 

Obydwa te ostańce są pomnikami przyrody. Pomiędzy nimi znajduje się spory, trawiasty plac, często wykorzystywany przez turystów jako miejsce biwakowe. Ostry Kamień wznosi się na niezabudowanym i niezalesionym terenie wśród pól uprawnych i jest jednym z 41 pomników przyrody gminy Jerzmanowice-Przeginia.

 

W bezpośrednim jego sąsiedztwie oprócz Grodziska wznosi się jeszcze kilka innych wybitnych ostańców i grup skałek: Łysa Skała (Fiala), Wielka Skała, Skała Łaziska. Wchodzą one w skład grupy skał zwanych ostańcami jerzmanowickimi. Tereny te ze względu na piękno krajobrazu i walory przyrodnicze włączone zostały w obszar Parku Krajobrazowego Dolinki Krakowskie.

   
 

Pipkowa Skała

 

Skała w górnej części Doliny Kamienic na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej. Znajduje się na wschodnim zboczu doliny, a u jej podnóża wypływa źródło dające początek potokowi Kamienice spływającemu z doliny do Rowu Krzeszowickiego.

 

Określenie "Pipek" znane było już w 1799 r., był to przydomek niejakiego Jana, dawnego mieszkańca tych terenów urodzonego w 1738 r. Skała nazywana była również Kubową Skałą od dawnego właściciela - ur. w 1869 r. Jakuba Łagana, syna Jana i Agnieszki Święszek.

 

Pipkowa Skała ma pionową ścianę o długości ok. 120 m i wysokości ok. 20 m. U jej podnóża znajduje się głęboka szczelina, jednak za wąska, by udało się do niej wejść. Zbudowana jest z dolnokarbońskiego wapienia i jest rzadkim w Polsce przykładem olistolitu. Pochodzi z terenu położonego kilka kilometrów dalej na północny wschód. W dolnym permie oderwała się od podłoża i ześlizgnęła, osadzając się na znajdujących się tutaj dużo młodszych skałach zlepieńca myślachowickiego z dolnego permu.
Skałę już przed wojną zwiedzali i podziwiali turyści. Obecnie jest pomnikiem przyrody i znajduje się na posiadającym duże walory krajobrazowe, geologiczne i przyrodnicze obszarze Parku Krajobrazowego Dolinki Krakowskie.

 
 

Wielka Skała

 

Jedna z skał należących do tzw. ostańców jerzmanowickich. Znajduje się na wierzchowinie Wyżyny Olkuskiej, pomiędzy górnymi częściami Doliny Szklarki i Doliny Będkowskiej, na terenie wsi Jerzmanowice.

 

Ma status pomnika przyrody, ale udostępniona jest do wspinaczki skałkowej. Położona jest wśród pól uprawnych, w odległości zaledwie ok 0,5 km od drogi krajowej nr 94. W niewielkiej odległości od niej znajduje się jeszcze kilka innych wybitnych ostańców jerzmanowickich: Skała 502, Ostry Kamień, Skała Łysa (Fiala) i Łaziska.
Skała zbudowana jest z wapienia i jest ostańcem wierzchowinowym. Obszar, na którym znajduje się Wielka Skała i pozostałe ostańce, ze względu na piękno krajobrazu i duże walory przyrodnicze został włączony do Parku Krajobrazowego Dolinki Krakowskie.

 

W odległości ok. 300m od skały prowadzi niebieski szlak z Ojcowskiego Parku Narodowego przez Jerzmanowice i całą długość Dolinę Będkowskiej do Radwanowic.

 
 

Trygław

 

Głaz narzutowy we wsi Tychowo, w gminie Tychowo, w powiecie białogardzkim, w województwie zachodniopomorskim), największy w Polsce. Znajduje się na miejscowym cmentarzu.
Obwód głazu wynosi 50 m, długość 13,7 m, szerokość 9,3 m, łączna wysokość 7,8 m (w tym 4 m zagłębione w ziemię); objętość około 700 m3, szacowana waga ok. 2 000 ton. Eratyk, z ciemnoszarego gnejsu, przetransportowany został ze Skandynawii przez ostatnie zlodowacenie (północnopolskie). Na powierzchni wyraźnie widoczne rysy – ślady wleczenia przez lądolód.

 

Z głazem związane są liczne lokalne legendy, nazwa pochodzi od Trygława, którego złoty posąg zakopany jest jakoby pod głazem. Podobno jeden z książąt Pomorza Zachodniego wjechał na niego karocą zaprzężoną w cztery konie i zawrócił nią.

 

W 1874 niemieccy mieszkańcy wznieśli na nim drewniany krzyż; obecnie corocznie w dzień Wszystkich Świętych kamień używany jest jako ołtarz. Od 1954 r. podlega ochronie prawnej jako pomnik przyrody.

© 2009-2014 Wypoczynet.pl. Wszelkie prawa zastrzeżone. Projektowanie stron internetowych netsites.pl
Opublikowane na stronach Wypoczynet.pl informacje oraz ceny nie stanowią oferty w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego.